Asociación de
Veciños
NovaMeira

Meira é a parroquia máis extensa do concello de Moaña, na provincia de Pontevedra (Galicia). Descende dende o monte Faro de Domaio (630 metros de altitude) ata a ensenada de Meira, nunha costa baixa e areosa moi afectada polas mareas, importante punto de extracción de bivalvos de intensa comercialización.

O interior da parroquia está constituído por un prolongado val que baixa dos límites co municipio de Marín ata o litoral, regado polo río da Fraga e outros regatos. A poboación, moi densa, agrúpase en varios grandes barrios, hoxe en día moi urbanizados, entre os que destacan Moureira e Reibón.

🪨 Prehistoria e primeiros poboadores

A presenza humana en Meira remóntase a épocas moi remotas. Na parroquia atopáronse útiles de sílex e restos de asentamentos que abarcan dende o Neolítico ata o Medievo. Da Idade do Bronce consérvanse importantes petroglifos nos lugares de As Cidades, A Borna, Pozo Garrido e A Escada, entre outros, así como a chamada espada agárica de Meira, unha peza arqueolóxica de gran valor. A cultura castrexa deixou a súa pegada no castro de As Cidades, un asentamento fortificado en altura que controlaba o territorio e a ría.

🏰 Idade Media: nobreza e a Torre de Meira

Na Idade Media, a parroquia de Meira quedou baixo a xurisdición da casa nobre de Valladares. O símbolo máis visible deste dominio señorial foi a Torre de Meira, mandada construír pola mitra compostelá entre finais do século XIV e comezos do XV. Levantouse nun promontorio de 140 metros de altitude, no chamado Monte da Torre, con vistas estratéxicas sobre a ría de Vigo. Contaba con torre de vixilancia, patio de armas, muralla e foxo.

A torre sufriu dúas destrucións. En 1468, durante as Guerras Irmandiñas (1467–1469), foi atacada e derruída polos irmandiños, a gran revolta campesiña da Galicia medieval. En 1476, Pedro Álvarez de Soutomaior, coñecido como Pedro Madruga, ordenou a súa destrución total ata os alicerces. No lugar atopáronse restos metálicos, cerámicos e óseos hoxe custodiados no Museo de Pontevedra. En 2021 concluíuse unha primeira fase de rehabilitación parcial coa recuperación de preto dun cento de sillares orixinais.

⚓ Séculos XVII e XVIII: guerra e transformación

No século XVII, a introdución do millo revolucionou a agricultura local e multiplicou os muíños hidráulicos no val do río da Fraga. Tamén chegaron os conserveiros cataláns atraídos pola riqueza sardiñeira da ría, que impulsaron un notable crecemento económico e deixaron a súa pegada en edificios civís como pazos e en igrexas. En 1617, piratas turcos asolaron a parroquia veciña de Domaio. En 1702, a Batalla de Rande —no estreito fronte á costa de Meira— enfrontou forzas angloholandesas contra a armada hispano-francesa, coa toma e saqueo de Domaio, Meira e Tirán. Un século despois, en 1809, as terras do Morrazo foron novamente escenario de combate durante a resistencia contra as tropas napoleónicas.

🏛️ Século XIX: Meira, capital do concello

Ata o século XIX, as parroquias de Meira, Moaña e Domaio dependían administrativamente do concello de Cangas. En outubro de 1836, coa reorganización administrativa de Galicia, constituíuse o Concello de Meira, que integraba catro parroquias: Santa Baia de Meira, San Pedro de Domaio, San Martiño de Moaña e San Xoán de Tirán. Meira foi escollida como sede e capital municipal. En 1874 o municipio cambiou o seu nome polo de Moaña e trasladou a capitalidade á parroquia de San Martiño, onde permanece ata hoxe.

⛪ A igrexa de Santa Eulalia

A igrexa parroquial de Santa Eulalia é o símbolo relixioso e histórico máis representativo de Meira. É un templo de estilo barroco con cruceiro no adro. No interior destaca un retablo obra de Gregorio Prado. A parroquia conta tamén coa capela de San Bartolomé, na illeta do mesmo nome hoxe unida a terra firme, e a Capela da Virxe da Peregrina, no barrio costeiro.

⚙️ Industria e economía

A presenza industrial é moi importante na localidade: estaleiros, depuradoras de marisco, porto pesqueiro e un sinfín de actividades fan de Meira un importante centro produtivo dentro do concello. A miticultura, con polígonos de bateas para o cultivo do mexillón, é un dos piares económicos que máis identidade lle dan á parroquia. A ensenada de Meira é ademais un punto fundamental de extracción de bivalvos de intensa comercialización. As canteiras do Latón e da Borna, situadas na costa de Meira e Domaio, forneceron de granito a construción do porto de Vigo a comezos do século XX.

🏘️ Poboación e barrios

Con preto de 4.000 habitantes distribuídos en 8 entidades de poboación, Meira é a parroquia máis extensa e unha das máis poboadas do concello de Moaña. Os barrios de Moureira e Reibón son os máis habitados, con 677 e 790 habitantes respectivamente segundo os datos de 2010. O conxunto urbano estende o seu tecido ao longo do val do río da Fraga, combinando zonas residenciais densas con polígonos industriais e portuarios no barrio de O Latón.

🌿 Natureza e patrimonio

En Meira encóntrase o paseo marítimo e zona verde de A Xunqueira, coa grande praia do mesmo nome, e o sendeiro ecolóxico que recorre gran parte do curso do río da Fraga, onde se atopan varios antigos muíños fariñeiros hidráulicos. Destaca tamén a Sociedade Deportiva Samertolameu, que conseguiu importantes triunfos en regatas de traineiras, reflexo da fonda vinculación de Meira co mar e a tradición mariñeira.